Bundan 175 yıl önce;

YAZI: 1241/1826 yılı, padişah 2. Mahmud zamanıdır. O yıl, 16 Haziran'da Yeniçeri Ocağı'nın kaldırıldığı ilan edildi. Bu ocağın dayandığı BEKTAŞİ TARİKATI'na da saldırılarak tekke ve zaviyeleri yıktırılırken ünlü şeyh ve babaları idam edildi, bir takımı dervişleriyle sürgün edildiler.
KİMDEN: Sadra'zam'dan takrir (Resmi yazı)
KİME: Divan-ı Hümayun'a
KONU: Sadra'zam padişaha:
- Bektaşi tekkelerinin durumlarını incelemek, soruşturmak ve yeni yapılan tekkelerin yıkılması için Anadolu tarafına Cebecibaşı Ali Ağa ile Çerkeşli Mehmet Efendi, Rumeli yöresine de Mirahor (ahır amiri) Ali Bey ile Pirlepeli (Makedonya'da) Ahmed Efendi'nin görevlendirildikleri rapor edilmektedir.
Padişah:
- Bu BEKTAŞİ MADDESİNİ bir an önce sonuçlandırın, meyhaneleri mühürleyip bıraktınız, ZECRİYYE MADDESİ (içkilerden alınan vergi) ne oldu, birçok işi Arap saçına döndürdünüz. Bu yapılanlar canımı iyice sıkmaya başladı. Görev yapacaksanız yapın, şöyle oldu, böyle oldu diye bahane aramayın, hiç birini dinlemem! Şimdiden tezi yok bu zecriyye (alkolü içkilere konan vergi) işinin başına becerikli birini getirin! buyurmaktadır.
BELGE: BOA - Hatt-ı Hümayun 2. Mahmud No 17386
Hatt-ı Hümayunun çeviri ve açıklamasını yapan: Ahmet Hezarfen

HATT-I HÜMAYUN

BİSMİHÛ

BENİM VEZİRİM

İşbu takririn ve BEKTAŞİLER hususı içün ısdâr olunacak evâmirin (emirler) müsveddesi (karalaması) manzûr u ma'lûm-ı hümâyûnım olmışdır şöyle böyle dinelerek bunın icrâsı pek geçikdi bir kaç gün zarfında hemân müsveddesi mûcebince evâmiri ısdâr itdirüb mübâşirlerini ihrâc ü i'zâm itdirdesin çok mevâdın sûret-i nizâmiyyeleri taraf-ı hümâyûnımdan istîzân (sormak) olınub yine hâli üzere bıragılub ez-cümle şerbet-hãne (mey-hâne) leri temhîrlendirüb (mühürlenip) öylece bıraktınız bir şeye başlandıktan sonra karârına bakmak lâzımdır her ne kadar maslahatların tekessürü (çoğalma) var ise de birine nizâm verilmeksizin âhir şey'e mübâşeret (bir işe başlamak) olındığından mûy-ı zengi (zenci saçı) gibi birbirine karışdığından bir kat dahi su'ûbet varıyor zecriyye maddesi (içkili maddelere konan vergi) nasıl oldı darb-hâne nâzırı başka söyler asâkir-i mansûra nâzırı başka söyler her biri hidmet beğendireyim diyerek maslahatı birbirine dolaştırıyorlar Şimdiye kadar birşey söylenmediğinden aşırıca gitmeğe başladılar nihâyetinde infiâl-i (gücenmek) şâh-ânemi mûcib olacağını düşünmiyorlar mı? Kim benin zâtı müstelzem değildir doğrudan doğruya hidmet itmee baksunlar. Sâib Efendi'nin uhdesinde çok me'muriyyet oldığından bu kadar şey'i toplayub yürüdülmesini görmek mümkin değildir. Sonra şöyle oldı böyle oldı takrîrini (anlatmak) dinlemem hemân şimdiden bu zecriyyenin mustakil bir adamın uhdesine ihâlesiyle tanzîm ve icrâsına bakılsun.


Şevket-lû Kerâmet-lû Mehâbet-lû Kudret-lû Veliyyü-n-ni'metim
Efendim Pâd-şâhım,

Ma'lûm-ı maâlîm-lüzûm-ı mülûk-âneleri buyrulduğu üzere Anadolu ve Rumeli taraflarındaki vâki' BEKTAŞİ TEKKELERİ'nin şeyh ve dervişlerinin tahkik-i ahvâl ve keyfiyyetleri ve muhaddes (yeni bina edilmiş) olan Bektaşi Tekkeleri'nin hedmi (yıkılması) bâbında evâmir-i aliyye (yüce buyruk) ısdârı husûsı mukaddemâ (önceden) bi-l-müzâkere (konuşarak) hâk-i pây-ı hümâyûn-ı şâh-ânelerinden istîzân (sormak olınmış olub ancak o misillû muhaddes (yeni bina olmuş) Bektaşi Tekkeleri hedm (yıkma) olunmakdan ise bulındıkları mahallerde lüzûm ü iktizâsına göre câmi' ve mescid ve medrese olmak ve yahud sâir turuk-ı aliyye ma'nevhi (tarikatlar) Nakşibendiler meşâyihinden münâsib ü müstahakk olan zevât iskân olınmak üzere ibka olunduğu (bırakıldığı) hâlde hayrât-ı celîle-i şâh ânelerinden ma'dûd ve taraf-ı eşref-i ciân-bânilerine (padişahın uğurlu) isticlâb-ı (celb-etmek) da'vet-i hayriyyeyi mûcib olacağından bu sûret sonradan hâtıra gelüb tensîb olınmış (uygun) ve ol-vechile ısrâr (ayak direme) olınacak evhamir-i aliyye (yüce buyruk) müsveddesi manzûr-ı hümâyûn-ı mülük-âneleri (padişahın görmesi) buyurılmak içün arz ü takdîm kılınmış olmağla muvâfık-ı irâde-i seniyye-i cihân-bânileri (padişah uygun bulursa) buyurılur ise tebyîz ü tasdîr (beyaza çekmek) itdirilerek muktezây-ı irâde-i aliyye-i pâd-şâhâneleri üzere Anadolu tarafına Cebecibaşı Esba Ali Ağa kulları ile Çerkeşli Mehmed Efendi daîleri ve Rumeli cânibine dahi Mirâhur-ı evvel Sâbık Ali Bey bendelerîyle bu def'a Pirlepe (Prilep - Makedonya'da)li Ahmed Efendi'nin yerine Semâhat-lû Şeyhü-l-islâm Efendi dâîleri (duâcı)nin intihâb eyledikleri Seyyid Ali ve Remzi Efendidâîleri ihrâc ve mûmâ-i-leyh (adı geçen) Pirlepeli Ahmad Efendi dâîleri dahi mektûbî-i Sabık Ârif Bey kullarıyla Bosna tarafı maslahatı içün i'zâm olınacağı muhât,ı ilm-i âlîleri buyuruldıkta emr ü Fermân Şevket-lû Kerâmet-lû Mehâbetlû Kudret-lû Veliyyü-n-ni'metim Pâd-şâhım Efendim Hazretlerinindir.

---