SUNU...

Elinizdeki kitap bir ilki gerçekleştirdi. Osmanlı Arşiv Belgeleri, Mühimme Defterleri’nde Aleviler ile ilgili bazı kararları orjinalleri ile birlikte vermektedir.

Bugüne dek Osmanlı Arşivi’nde Aleviler ile ilgili verilmiş kararların bazıları yayımlandı. Ama belge asılları ile ilk defa burada yer alıyor.

Mühimme Defterleri Osmanlı’da; 1553-1915 yılları arasında tutuluyor. Bundan önce yok. Yavuz Sultan Selim ve Kanuni Sultan Süleyman’ın ilk dönemlerinde bu defterler yok. Olsa idi; Osmanlı - Safevi ilişkileri ve o dönemdeki Osmanlı Alevi ilişkilerine de ışık tutabilirdi. 1915’den sonra ise, bunların yerini; “Aynıyat Defterleri” alır.

Mühimme Defterleri’ndeki kararlar Osmanlı Divanı’nda yani; bugünkü biçimi ile Cumhurbaşkanı’nında katıldığı Bakanlar Kurulu kararları sayılabilir. Osmanlı Divanın’ca alınmış kararlardır. Osmanlı Sarayı’nın çeşitli konularda yayınladığı fermanlardır. Padişahı’nda tasdikinden geçmiş kararlardır.

Yaklaşık 350 yıl boyunca tutulan Mühimme Defterleri’nin sayısının 419 adet olduğunu kaynaklardan öğreniyoruz.

Kitapta; 78 adet Mühimme Defterleri’nde Alevilerle ilgili yazılmış kararlar yer aldı. Kitabın sol sayfasında kararın Osmanlı Arşivi’nde alınmış orjinali yani Osmanlıcası yer alıyor hemen karşı sayfada ise özeti ve Türkçe’ye çevrilmiş hali yer alıyor. Kitapta yayınlanmış kararlar Osmanlı - Alevi ilişkilerini tesbit için 1. elden kaynaklardır. Konunun hassasiyeti düşünüldüğünde bu belgeler hayli önemlidir.

Şüphesiz; Osmanlı Arşivi’nde Aleviler ile ilgili verilmiş tüm kararlar bunlar değildir. Bu kararlar, konu ile ilgili verilmiş kararların küçük bir parçasıdır. İleride; 1. elden kaynaklara ulaşılarak yapılacak çalışmalar, konu ile ilgili daha tatmin edici sonuçlara varacaktır. Bu çalışma bir başlangıç sayılmalıdır.

Kitapta; Osmanlı Arşivi Mühimme Defterleri’nin önemi giriş yazısında verilmeye çalışıldı. Bu bölümü Mühimme Defterleri’nden alınmış ve Türkiye’de ilk defa orjinalleri ile birlikte yayınlanan 70 belge Osmanlıca aslı ile birlikte yayınlandı. Bunların tarihleri yanlarında bulunuyor. “Belge No:” diye konulan numaralar ise, Başbakanlık Osmanlı Arşivi (BOA) Mühimme Defterleri’nde verilen yayın numaralarıdır. Bunları değerli araştırmacı-çevirmen Ahmet Hezarfen’in çevirdiği ve daha önce Karacaahmet Sultan Dergisi’nde yayımlanan orjinalleri ile birlikte yer alan 2. Mahmut Dönemi’nde Bektaşiler ve Bektaşi Dergahları ile ilgili 8 adet yine ojinal Osmanlı fermanı yer aldı. Kitabın Ek’ler kısmında ise, konu ile ilgili 5 adet ferman yer aldı. Yani; kitapta toplam; Alevilerle ilgili 83 belge yer alıyor.

Alevi tarihi açısından önemi asla yadsınamaz nitelikte olan bu belgelerin kitaplaşmasını sağlayan Karacaahmet Sultan Derneği Yönetim Kurulun’na sınırsız teşekkürlerimi, sevgi ve saygılarımı sunuyorum. Kendileri tarihi bir hizmete Yönetim Kurulu olarak imza attılar. Ayrıca çalışmanın çevirilerinin aslına uygunluğunu kontrol edip bana yardımcı olan değerli büyüğüm araştırma-çevirmen Ahmet Hezarfen’e ve Hüsnü Kılıç’a teşekkürlerimle birlikte sevgi ve saygılarımı sunuyorum. Bu çalışmanın eksikleri elbette belgeleri derleyip toplayıp bir araya getiren kişi olarak benimdir.

Darısı yeni çalışmaların başına…

Cemal ŞENER

Nisan 2002 Cağaloğlu