Bilgilerinize!

Almanya`da Alevilik dersleri

Habercem.com sitesi Almanya Temsilcisi Fazilet Yoleri, Almanya´da Alevilik dersleri verilmesi konusunda büyük emekler sarf eden canlarla konuştu.

Habercem.com sitesi Almanya Temsilcisi Fazilet Yoleri, Almanya´da Alevilik dersleri verilmesi konusunda büyük emekler sarf eden canlarla konuştu. Yoleri’nin yaptığı röportajlar Pazartesi gününden itibaren Habercem.com’da.

ALMANYA’DA ALEVİLİK DERSLERİ- İtirazlar, öneriler, beklentiler… adlı yazı dizisinde Alevi ve Bektaşilerin özellikle derslerin içeriğine ve İslam sözcüğünden kaçınılmasına gelen itirazları tartışılıyor. Ayrıca AABF Dedeler Kurulu Başkanı Cafer Kaplan da dersleri veren kurumun görevlisi olarak görüşlerini anlatacak.

www.habercem.com

**************

Almanya`da Alevilik dersleri (1)

ALMANYA’DA ALEVİLİK DERSLERİ- İtirazlar, öneriler, beklentiler… adlı yazı dizisinde Alevi ve Bektaşilerin özellikle derslerin içeriğine ve İslam sözcüğünden kaçınılmasına gelen itirazları tartışılıyor.

Almanya Alevi Birlikleri Federasyonu (AABF) eğitim sorumlusu İsmail Kaplan’la yaptığımız röportajın Habercem’de yayınlanması üzerine daha önce AABF’ye emek vermiş ancak artık bu kurumda yer almayan Alevilerden bir çok itiraz geldi. Bu yazı dizisinde özellikle derslerin içeriğine ve İslam sözcüğünden kaçınılmasına gelen itirazları konuyla ilgili Alevi ve Bektaşilerle tartışıyoruz. Yazı dizisinde bundan başka AABF Dedeler Kurulu Başkanı Cafer Kaplan’la dersleri veren kurumun görevlisi olarak görüşünü aldığımız bir söyleşimiz de olacak.

İlk söyleşimizi Dr. Özgür Savaşçı ile yaptık. Dr. Özgür Savaşçı 53 yaşında. 20 yaşından itibaren Horasani İslam inancını seçmiş. Kendi deyimiyle iki kez Bektaşi canların huzurunda meydana girip ikrar vermiş. Bektaşilerde buna „nasip almak“ deniliyor. „İkinci ikrarım, yola hizmet ikrarıdır“ diyen Savaşcı, Münih Üniversitesi Türkoloji ve İranistik Bölümünde Türkçe, Osmanlıca ve Türk Kültürü doçentliği yapıyor. Özgür Savaşçı 2002 yılında AABF tarafından ders planıyla ilgili davet edilmiş, ancak o komisyonda birşeyler yapılamayacağını görüp ayrılmış.

- Sayın Savaşçı konuyla daha önce de ilgilenmiş bir eğitimci olarak Almanya’da verilen Alevilik derslerinin içeriğini nasıl buluyorsunuz? Bu içerik sizi tatmin ediyor mu?

- Almanya’da verilen Alevilik derslerinin herhangi bir kişiyi tatmin ettiğini söylemek aşırı iyimserlik olur.

- Sizce ne gibi eksiklikler ve yanlışlıklar var ders planında?

- Müfredatlar (ki onlara nedense ders planı deniyor) öğrencilerin yaşına ve bilişsel gelişimleri (kognitive Entwicklung) gözönünde bulundurularak hazırlanır. Belli yaşlarda kimi soyut kavramları çocuklara öğretemezseniz. Kelime oyunları yaparak, bir şeyi anlatıyormuş gibi yaparak davranırsanız, bu öğrencinin olsa olsa aklını karıştırmaktan, zihnini bulandırmaktan öteye gitmez.

- Ders planında özellikle neye itiraz ediyorsunuz?

- Ders planında muğlak bir “Alevi” kavramından hareket ediliyor, Aleviliğin ayırıcı özellikleri (distinktive Merkmale) verilmiyor. Öğretilmek istenenler körlerin fili tanımlamasına o kadar çok benziyor ki…

- AABF Eğitim Sorumlusu İsmail Kaplan kendisiyle yaptığımız söyleşide „Bunu dedeler ile görüştük, onların itirazı olmadı” diyor. Sizlerle görüşüldüğünde neler söylediniz?

- Bu müfredatın derneklerde doyurucu bir şekilde tartışıldığını söylemek de aşırı iyimserlik olur. Müfredat tartışılmaya açılmış, irdelenmiş olsaydı facia bu boyutta olmazdı. Müfredatı hazırlayanlar âdeta “Ders verme yetkisi bize verildi, biz ne dersek odur” tavrı sergilemektedir. Sayın Kaplan herhalde Aleviliği İslam dışı gören ve ocakzade olduğunu iddia eden kişilere danışmış olmalı. Cem-cemaat bağlamış hiçbir post dedesinin bu yanlışlığı kabul edeceğini sanmıyorum.

- Alevilik derslerinde İslam sözcüğü geçmiyor. En çok tartışma konusu olan noktalardan biri de bu. Sizin bu konudaki değerlendirmeniz nasıl?

- Müfredatın tek tutarlı yanı bence burasıdır, yani İslam sözcüğünün geçmemesi. Çünkü müfredatı hazırlayanlar “Aleviliğin İslamla uzaktan yakından ilişkisi yoktur, Alevilik İslam dışıdır” ön yargısından hareket etmektedir. Böyle olunca da İslam sözcüğünü kullanmayacaklardır. Kutlamak lâzım müfredatı hazırlayanları.

- Alevilik derslerinde İslam sözcüğünün geçmemesinin ileriye dönük ne gibi sakıncaları olur?

İleriye dönük gelişmelerin sakıncalı mı, yararlı mı olacağını hep birlikte göreceğiz. Bu kadar yanlışı bir araya getirme başarısını (!) gösteren bir kurum yalnızlaşır, marjinalleşir. Çünkü Hakk-Muhammed-Ali inancı, Ehlibeyt yolu bu kadar hatayı, hamlığı ve cehaleti kaldıramaz, kaldırmamıştır da.

Birilerinin canı Aleviliğin İslam dışı olmasını istiyor diye Alevilik İslam dışı olmaz. Alevilik dört İslam yorumundan birisidir. Birinci yorum Sünni yorumdur, ikinci yorum Şii yorumdur, üçüncü yorum İsmaili yorumdur, dördüncü yorum ise Horasani yorumdur. Aleviler, Bektaşiler, Tahtacılar, Çepniler vs. (Erkânda farklılıklar olmasına karşın) bu Horasani yorum içinde yer alırlar. İslamın bu dört yorumunun ortak yanları olduğu gibi, ayrıştığı alanlar da vardır. Biraz önce ayırıcı özellik derken budur kastettiğimiz. Çocuğa bunları öğretmek gerekir. Yani Hakk-Muhammed-Ali derken anlatılmak istenen nedir, Ehlibeyt derken nedir? Hz. Âdem’den Hz. İsa’ya, Hz. Muhammed’e kadar bütün peygamberlerin hak peygamber olduğunu, velayet makamının Hz. Ali olduğunu, yolumuzun Ehlibeyt yolu olduğunu vs. vs. bunları anlatmak gerekir. Bunların neresi İslam dışıdır. Bu değerlerimizi reddedenlere münkir denildiği unutulmasın.

- Aleviliği İslamdan ayıran nedenler var mıdır?

- Burada müthiş bir çarpıtmayla karşı karşıyayız. İslam bir üst kavramdır. İslamiyet dediğimiz dinde, Hz. Muhammed’in Hakk’a yürümesiyle ilk ayrışmalar başlamış ve bu ayrışmalar günümüzde dört ana kol biçiminde, yani Sünni, Şii, İsmaili ve Horasani kol olarak sürmektedir. Bunların hiçbiri İslamın dışında değildir, aynı zamanda İslamın kendisi de değildir. İslamın birer alt şubesi veya ana dallarından birisidir.

- Aleviliğin İslam dışı olduğunu savunanlar bunu şuna bağlıyorlar: “İslamda beş şart var, Aleviler İslam’ın içinde olursa bu beş şarta bağlı kalmalılar.” Bu yaklaşım sizce doğru mu?

- Sünni İslamın şartlarına bakarak kendi öz değerlerimizi inkâr etmenin mantığını ben anlamış değilim. Bizlere düşen görev Sünni, Şii ve İsmaili ibadet biçimleri, öğretileri, yöntemleriyle uğraşacağımıza kendi öğretimizi, edebimizi, erkânımızı öğrenmektir.

- Alevilikte Dört Kapı Kırk Makam var. Alevilikte ilk kapı Şeriat Kapısı değil mi? Bunun şeriat düzeni isteyenlerle bir ilgisi var mıdır?

- Biraz önce söylediğim gibi dört İslam yorumunun ortak değerleri vardır, aynı zamanda bu dört yorumun kullandığı ortak kavramlar da bulunmaktadır. Örneğin “şeriat” böyle bir kavramdır. Sünni İslamın şeriatıyla, Aleviliğin şeriat kavramını bir tutanlar bunları cahilliklerinden yapmıyorlarsa art niyetlerinden yapıyordur. Evet ilk kapı Şeriat Kapısıdır, bu kapıda inaçla ilgili temel bilgiler öğrenilir, bir başka deyişle ilk kapı Edeb Kapısıdır. İkinci kapı Tarikat Kapısıdır, bu kapı yola hizmet kapısıdır (Tarikat zaten “yol” demektir şeriat Arapça şer’ kökünden gelir ve “başlangıç” demektir. Buradaki şer’ sözcüğünü “kötülük” anlamında olan ve iki r ile yazılan şerr sözcüğüyle karıştırmamak gerekir.) Özetlemek gerekirse Şeriat Kapısı ikrar verilerek yola girilen Başlangıç Kapısıdır. (Bu arada yeri gelmişken belirtelim üçüncü kapı Marifet, dördüncü kapı da Hakikat Kapısıdır.)

- Alevilikte kelime-i şahadet var mı? Var ise anlatır mısınız?

- Her inanç sisteminde, o inanca girişte söylenecek, topluluk önünde yüksek sesle ifade edilecek sözler vardır. Bunun adı İslamiyette kelime-i şahadettir. Alevilikte de vardır. Aleviliğin kelime-i şahadetinin ilk kısmı kelime-i tevhidden oluşur, ikinci kısmında Hz. Ali’nin veliyullah olduğu dile getirilir.

- Alevilik derslerinin Almanca verilmesine de karşı çıkanlar var. Sizin görüşünüz nasıl?

- Alevilik derslerinin Almanca verilmesini doğru ya da yanlış bulmak diye bir durum sözkonusu olamaz. Bir ülkede eğitim, o ülkenin yasalarca belirlenmiş diliyle yapılır. Federal Almanya’da eğitim ve öğretim dili Almancadır. Müfredat (yani hangi konunun kaçıncı sınıfta, ne kadar ve nasıl öğretileceği konusu), müfredatın uygulanması ve denetlenmesi yetkisi ilgili eyaletlerin eğitim bakanlıklarına verilmiştir.

Alevi inancının birtakım temel kavramlarının (örn. edeb, erkân, tevellâ, teberrâ, tevhid) Almancaya çevrilmesinde bir dizi güçlük ortaya çıkabilir. Bunlar konunun uzmanları tarafından oluşturulacak bir komisyonda tartışılır, Almanca çeviriler üzerinde bir uzlaşıya varılır, orijinalleri (yani Türkçeleri de) ayraç içinde belirtilir. Bunlar teknik sorunlardır, çözülmesi olanaksız değildir. Sorunların en başında, Alevilik derslerini hazırlayanların yangından mal kaçırırcasına, Alevi kurumlarına, dedelerine, akademisyenlerine danışmadan, onlarla konuyu görüşmeden ders kitabını hazırlayıp uygulamaya başlamaları gelmektedir

Fazilet Yoleri / Hamza Kurnaz