SORU 87: AlevileriKim Temsil Ediyor?

 İslam tarihi söz konusu edilirse Aleviler kendileriniEhlibeyt ile temsili bir onur sayarlar. Anadolu konu olunca Aleviler’in temsilcisi aynı zamandaEhlibeyt’inde temsilcisi olan yer Hacı Bektaş Veli Dergahı’dır.
Şeyhülislamlık kurumunu Osmanlı devleti bütçesi yaşatıyordu. Osmanlı’nın maaşını az bulan kadı veŞeyhülislamlar baktıkları davalardan zaman zaman rüşvet alıyorlardı. Bu durum sayısız Osmanlı arşivi belgeleri ile belgelidir. Alevi dedeleri ve babaları iseŞeyhülislamlığı tanımadıkları için devletten maaş almıyorlardı. Onlar ve kurumları halkın gönüllü olarak verdiği bağışlar, lokmalar olan Hakullahlar ile yaşıyordu. Hakullahlar, dergahta toplanıp hizmete dönüşüyordu.
Cumhuriyet döneminde ise, din ve devlet işlerini düzenleyen kurum Mustafa Kemal zamanında laiklik ve Cumhuriyet karşıtı dinsel gericiliği engellemek ve aydın din adamı yetiştirmek için kurulan Diyanet İşleri Başkanlığı’dır. Diyanet İşleriBaşkanlığı, Mustafa Kemal Atatürk’ün vefatından sonra süreç içinde kuruluş amacından saptı ve devleti dinsel tehdit ile karşı karşıya bırakan bir kuruma dönüştü.
Bugün 4 katrilyon liralık bütçesi, 100 bin camisi, 115 bin personeli ile Diyanet İşleriBaşkanlığı bir genel müdürlük olmasına karşın 5-6 bakanlığın bütçesinden fazla bütçeye sahiptir. Laik Cumhuriyet, adeta kendini yıkmak için sponsorluk yapmaktadır. Aleviler ise Cumhuriyet döneminde deŞeyhülislamlık yerine kurulan Diyanet İşleri Başkanlığı içinde yer almadılar. Cumhuriyet döneminde, Sünniler’i Diyanet İşleriBaşkanlığı ve o kurumun sponsorluk yaptığı bazı tarikatlar temsil ediyor. Aleviler’i ise, HacıBektaş Veli Dergahı temsil etmeye devam ediyor. Ama Cumhuriyet’in ilk yıllarında bazı gerici tekke ve zaviyelerle HacıBektaş Veli Dergahı veMevlana Dergahı’da ibadete kapatılıp müze yapılmıştır. Aleviler ibadetlerini gizli-saklı olarak sürdürmeye çalışmışlardır. Ama göçlerle birlikte kırsal ağırlıklı bu yapı giderek dağılmaya başlamıştır. HacıBektaş Veli Dergahı’na bağlı, Bektaşi ve Çelebi geleneği hiyerarşik yapısını korumaya çalışırken DoğuAnadolu ağırlıklı dede ocakları geleneği dağılma ile karşı karşıya kalmıştır. Merkezi birliktelik sarsılmıştır. Ocakzade dedelik kendini yeniden üretmede yetersiz kalmıştır. 80 yıllık Cumhuriyet döneminde gelenek zayıflamıştır. Osmanlı döneminde de olmayan merkezi örgütlenme iyice sarsılmıştır. 1990 yılının başlarında Türkiye’de ve yurtdışında özellikle Sivas olayları ile başlayan dernek ve vakıf biçimindeki Aleviler’in kendilerini ifade biçimi olan örgütlenmeler Aleviler’i bu biçimde buldu. Aleviler son on yıldır ellerindeki tüm iletişim ve kamuoyu oluşturma araçlarını kullanarak kendilerini tanıtmaya ve ifade etmeye çalıştılar. Önemli ölçüde bu konuda başarılıda oldular.
OrasıKutuptur
Derneklerin, vakıfların, federasyon ve benzeri Alevi örgütlenmelerinin yaptığı özverili çalışmalar için her türlü Alevi yurttaş ne kadar teşekkür etse yeridir. Fakat bu örgütlenmeler, Alevilik’in yüzyıllar sonucu oluşmuş inanç merkezlerinin yerine kendilerini koymamalıdırlar. Ülkemizin özgül koşullarından dolayı asli hizmetlerini yapamayan bu inanç merkezlerine yardımcı olmalıdırlar. Yaşanan tarihsel şartlardan dolayı organik örgütlenmesi kesintiye uğramış olan HacıBektaş Dergahı’nı öne çıkarmak ve onun şerefli önderliğinin gönül eri olmak her Alevi’nin görevi olmalıdır.
HacıBektaş VeliDergahı tarihte olduğu gibi bugünde ülkemizdeki ve ülkemiz dışındaki bütün Aleviler’in, Bektaşiler’in temsilcisidir. O yüce makamdaki dede ise tüm Aleviler’in dedesidir. Orası kutuptur. OrasıSerçeşme’dir. Bu özelliği zaten hiçbir Alevi-Bektaşi tartışmaz. Bu nedenle son yıllardaHacıBektaş Veli Dergahı; şu derneğe bu derneğe, şu vakfa, bu vakfa, şu bakanlığa, bu bakanlığa, şu belediyeye veya bu belediyeye şu federasyona veya bu üst birliğe vs. bağlanmasını savunmak Alevilik’i Bektaşilik’i tam tanımayan dostlarımızın iyi niyetli düşünceleridir

---